بانك اطلاعات بيماريها

پزشكان دندانپزشكان و..

داروخانه ها

بيمارستانها

درمانگاه ها

پاراكلنيك

تجهيزات پزشكي

پزشكان مقيم خارج

مقالات

Case Report

محاسبه طول عمر

گياهان دارويي

تغذيه و رژيم درماني

قد و  وزن  نرمال

واكسيناسيون

طب ورزشي و دوپينگ

بيماري هاي روز

قوانين و تعرفه هاي پزشكي

گالري عكس واطلسها

آمار حياتي وشاخصهاي بهداشتي  ايران

كنگره هاي جهاني پزشكي

همايشهاي پزشكي ايران

نمايشگاههاي پزشكي

بازآموزي

بيمه هاي درماني

سايتهاي پزشكي

نرم افزارهاي پزشكي

دانشگاههاي علوم پزشكي

انجمنهاي علمي پزشكي

روش پيگيري بيماريها

 
 گزارش مورد: شكسته شدن فرز يكي از عوارض شغلي دندانپزشكان 

  گزارش مورد

دكتر عباس منزوي

استاديار گروه آموزشي پروتزهاي متحرك و فك و صورت دانشكده دندانپزشكي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني تهران

مقدمه

 حرفه دندانپزشكي با وسايل مختلفي در اندازههاي متفاوت سبك، سنگين، تيز، داغ، محرك، دوار سريع ارتباط دارد؛ از جمله يونيت دندانپزشكي كه خود از قطعات الكترونيكي، مكانيكي، كمپرسور هوا و دستگاههايي نظير آمالگاماتور، الكتروسرجري، دستگاه راديوگرافي، استريليزاتور، اتوكلاو، لايت كيور و ... تشكيل شده است. علاوه بر موارد فوق عدم آگاهي دندانپزشك از ساختار آنها يا در صورت وجود عيب و نقصي در آنها نيز ميتواند خطرات جدي را به دنبال داشته باشد. بيدقتي در كاربرد وسايل تيز نظير فرزها، سوزن بخيه، تيغبيستوري، سوزن تزريق، سوند و ... نيز ميتواند مشكلات عديدهاي را براي بههمراه داشته باشد. حرفه دندانپزشكي نيز همانند بسياري از حرفههاي ديگر كمابيش توأم با خطراتي است (1). انتقال بيماريهاي عفوني از بيماران به دندانپزشك بهطور مستقيم و يا توسط وسايل استريل نشده بخصوص ايدز و هپاتيت و يا بالعكس نيز اهميت موضوع را دو چندان ميكند (2). در اين مقاله فقط به نقش فرزهاي نازك و تيز و مشكلاتي كه ممكن است مينييونيت براي دندانپزشكان ايجاد كند، تأكيد شده است. مينييونيت بخشي از فضاي فيزيكي مطب را اشغال ميكند ولي به صندلي متصل نيست و با آن حركت نميكند و دقتنكردن در قراردادن مجدد سر توربين، ايرموتور، سرنگ آب و هوا يا قلم كاويترون در جاي خود و يا در صورت فنريبودن شلنگها و گيركردن به همديگر، موجب سقوط اينسترومنتهاي گرانقيمت روي زمين ميشود و هر بار افتادن يك سر توربين ممكناست سبب شكستن فرز, تغيير شكل سر آن و از بين رفتن كارتريج آن گردد. در صورتيكه فرز داخل اينسترومنت و جهت آن به بالا باشد، از آنجايي كه مينييونيت در كنار دست راست دندانپزشك قرار دارد, ممكناست يك حركت سريع دست موجب خراش روي بازو يا ساعد توسط فرز شود؛ احتمال دارد كه اين قبيل مشكلات براي همكاران پيش آمده باشد ولي خطر جدي به همراه نداشته است. محل قرارگيري هندپيس در يونيتهاي اروپايي (Buggy-Whip-Style) با انواع معمولي متفاوت است؛ در مطالعهاي به بررسي ميزان صدمات پوستي در اين يونيتها پرداخته شدهاست. اين بررسي نشان ميدهد كه صدمات ناشي از فرز، اختلاف معنيداري با صدمات مشابه با يونيتهاي معمولي ندارد (3). گزارش مورد بيمار، دندانپزشكي 44 ساله با 19 سال سابقه كار, متخصص و عضو هيأت علمي دانشگاه ميباشد. حدود فروردين ماه سال 1378 برجستگي نرم كوچكي در پشت ساعد نزديك آرنج دست راست احساس كرده كه برخي حركات دست، سبب درد در موضع مورد نظر ميشده است. حدود چهار ماه اين توده وجود داشته است؛ تغيير حجمي نداده بود و داراي قوامي نرم و متحرك بود. جهت تشخيص و درمان به يك ارتوپد (متخصص دست) مراجعه نمود كه در تيرماه (همان سال) راديوگرافي از ناحيه مورد نظر گرفته شد (تصوير شماره1) و به دليل عدم تشخيص دقيق، سونوگرافي نيز از محل مورد نظر انجام شد(تصوير شماره2). تصوير شماره 1- تصوير راديوگرافي آرنج كه بخشي از فرز را نشان ميدهد. تصوير شماره2- پيكانها، محل توده را در سونوگرافي نشان ميدهند. گزارش سونوگرافي بهشرح زير بوده است: «در ناحيه آرنج، ندول بسيار كوچك، با حدود منظم و اقطار 8*4 ميليمتر، متحرك در سطح خارجي سطح مفصل آرنج و با كيفيت آلرژن ديده ميشود كه حاكي از ندول اوليه در اين محل است.» تشخيص اوليه با توجه به محل مورد نظر شامل، ليپوم، ژانت سل، كيست و علت هايپر فانكشن ذكر گرديد و با پيشبيني اين كه توده مورد نظر از بين ميرود يا كوچك ميشود, توصيه شد تا يكماه با استفاده از باندكشي از محل مچ تا بالاي ساعد ميزان حركت محدود گردد. يكماه بعد به علت كاهش نيافتن اندازه توده و باقيماندن علائم, با تشخيص كيست، تزريق كورتن به داخل توده انجام گرفت تا در نتيجه آن كيست كوچك شود و از بين برود و براي يك ماه و نيم ديگر نيز از باندكشي براي محدودكردن حركات دست استفاده شد. حدود يك ماه و نيم بعد عليرغم رعايت توصيههاي پزشكي، تغيير محسوسي در اندازه توده حاصل نشد و در برخي حركات همچنان درد وجود داشت و اين روند منجر به جراحي شد؛ البته قبل از جراحي با دقت بيشتري كه روي تصوير راديوگرافي به عمل آمد، ملاحظه شد كه يك خط باريك راديواوپك در ناحيه مورد نظر وجود دارد و در راديوگرافي دوم نيز از زاويه ديگر تصويري از آن قابل رويت بود و مشخص شد كه جسم خارجي در محل وجود دارد؛ البته اگر راديوگرافي دوم نبود شايد خط راديواوپك يك آرتفكت تلقي ميشد؛ زيرا در برخي تصاوير راديوگرافي اين خطوط مشاهده ميگردد؛ ولي اگر به راديوگرافي دوم بيشتر دقت ميشد, شايد خيلي زودتر علت تشكيل اين توده مشخص ميگرديد؛ بههرحال در اتاق عمل بعد از بيحسي موضعي و بازكردن محل توده، سيم نازك خم شده و دو تكهاي بيرون آورده شد كه دندانپزشك (بيمار) بلافاصله آن را تشخيص داد و آن چيزي جز قسمتي از يك فرز Gate Glidden شماره 1 نبود؛ بدين ترتيب چگونگي روي دادن اين مسأله روشن گرديد. دندانپزشك به كمك اين فرز قصد تخليه كانال دندان را داشته است كه چون سر فرز به سمت بالا روي ايرموتور بر روي مينييونيت بوده با يك حركت سريع به سمت راست، آرنج به فرز و ايرموتور برخورد كرده و ايرموتور به زمين افتاده است؛ چون فرز شكسته شده بود به گمان آنكه بخش اصلي فرز روي زمين افتاده است، مسأله پيگيري نشد؛ در آن زمان فقط درد مختصري در ناحيه آرنج احساس شده بود. نكته عجيب و نادر عدم واكنش حاد نظير آبسه در محل ورود فرز ميباشد. لازم به ذكر است كه اطراف اين تكه از فرز را نسج گرانولاسيون فرا گرفته بود و چون كاملاً محرز بود, براي آسيبشناسي فرستاده نشد. در محل زخم چهار بخيه زده شد و دارو تجويز گرديد. حدود 12 روز بعد دو عدد بخيه يكي در ميان و 2 روز ديگر نيز دو عدد ديگر خارج شد؛ ولي چون در اين محل كشش زيادي وجود داشت, در اولين شب با يك حركت محل زخم كاملاً باز شد كه به بيمارستان مراجعه و محل زخم Fresh شد و مجدداً بخيه زده شد تا اين كه حدود يك ماه بعد محل زخم بهبود يافت. بحث صدمات ناشي از وسايل تيز در دندانپزشكي شايع ميباشد و ممكن است سبب انتقال ويروسها گردد. درصد انتقال هپاتيتB«HBV» به افراد واكسينه نشده، هپاتيت C«HCV» و «HIV» بعد از آسيب سر سوزن بهترتيب حدود 6 تا 30% ، 7/2 تا 10% و 1/0 تا 3/0% ذكر شده است (3)، روشهاي جلوگيري از صدمات پوستي در جراحي دهان نظير ميزان كنترل عفونت مناسب، طراحي درمان جراحي، استفاده از دستكش و واكسيناسيون را بايد مد نظر داشت (2). در مطالعهاي ديگر از 362 جراحي 4 مورد آسيب پوستي گزارش شده است و در آن توصيه شده تا به منظور حفاظت بيشتر و بهتر دستها از دو دستكش استفاده شود (4). مطالعه بر روي 2304 دندانپزشك آمريكايي با توجه به گزارشات روزانه يك ماهه نشان داد كه بيشترين صدمات خارج دهاني و داخل دهاني به ترتيب مربوط به فرزها (40%) و سوزنهاي تزريق (32%) ميباشد (5). در مطالعه ديگري كه بر روي دستيارانتخصصي صورت گرفت، ملاحظه شـد كه بيشتر آسيبها، خارج دهاني بوده و به هنگام روشهاي مختلف قالبگيري رخ داده است (6). در مطالعهاي 9 ساله (1988-1980) بر روي صدمات شغلي دندانپزشكان در بيمارستان، حدود 300 مورد گزارش شده كه نصف آن مربوط به صدمات توسط وسايل تيز و 10% مربوط به صدمات چشم بوده است (7)؛ ولي در بررسي مقالات هيچگونه گزارشي نظير شكستن يك فرز Gate Glidden در دست ديده نشد. اين مشكل ممكن است براي هيچكس بدين صورت اتفاق نيفتد و به همين دليل ميتوان آن را مورد بسيار نادري در نظر گرفت. پيشنهادات § قبل از كاربرد هر وسيلهاي بايد نسبت به ساختار آن آگاهي كامل پيدا نمود و نكاتي كه سازنده هنگام استفاده, توصيه نموده است, به دقت رعايت گردد و در صورتي كه وسيلهاي شكسته شد, حتماً تكه شكستهشده را پيدا كرد § هنگام كاربرد وسايل تيز و برنده نظير فرز, سوزن بخيه, سر سوزن, سوند, High Speed و ... از وسايل حفاظتي و ايمني مناسب نظير دستكش, ماسك, عينك و ... بايد استفاده كرد. § حتيالمقدور از مينييونيت استفاده نشود و در صورت استفاده, از اينسترومنتها به طور كامل مراقبت شود تا بر زمين نيفتند؛ بهتر است زير مينييونيت كفپوش گردد. § در مورد تشخيص بيماري به همكاران دندانپزشك و پزشك توصيه ميشود تا با حوصله و طبق اصول و مرحله به مرحله آزمايشات و علائم باليني را مد نظر قرار دهند تا احتمال اشتباه در تشخيص كاهش يابد.

 . منابع: 1-

Mandel ID. Occupational risks in dentistry: comforts and concerns. J Am Dent Assoc 1993 Oct; 124 (10): 40-9. 2- Harte J, Davis R, Plamondon T, Richardson B. The influence of dental unit design on percutaneous injury. J Am Dent Assoc 1988; 129(12):1725-31. 3- Robinson P. Sharps injuries in dental practice. Prim Dent Care 1998, 5(1):33-9. 4- Carlton JE, Dodson TB. Percutaneous injuries during oral and maxillofacial surgery procedures. J Oral Maxillofacial Surg 1997; 55(6): 553-56. 5- Siew C, Gruninger SE. Miaw CL. Percutaneous injuries in practicing dentists. A prospective study using a 20 – dag diary. J Am Dent Assoc 1995; 126(9): 1227-34. 6- Cleveland JL, Lockwood SA. Percutaneous injuries in dentistry: An observational study. J Am Dent Assoc 1995; 126(6):745-51. 7- Porter K, Scully C, Theyer Y, Porter S. Occupational injuries to dental personnel. J Dent 1990;18 (5):258-62.

 



 

 

 

عضویت رایگان در خبرنامه پزشکی Nedstat Basic - Free web site statistics ارتباط با مدیر سایت  

     Copyright © 2000-2010 irteb All right reserved